Nowa Adwokatura

Projekt Nowa Adwokatura – założenia do nowego prawa o adwokaturze (dostępny na stronie www.nowaadwokatura.org) spotkał się z żywym odzewem i komentarzami wielu osób. Za wszelkie uwagi serdecznie dziękujemy. Czekamy na dalsze.

Wśród wielu uwag sformułowano kilka bardzo doniosłych. Należy do nich propozycja uwzględnienia w projekcie reformy zawodów prawniczych zawodu prokuratora i sędziego. Takie stanowisko wyrazili podczas spotkania z nami, między innymi, posłowie Platformy Obywatelskiej zainteresowani projektem (Cezary Grabarczyk, Janusz Palikot), ale i inni komentatorzy, np. mec. Witold Daniłowicz (White&Case) podczas spotkania w Instytucie Spraw Publicznych, gdzie ogłosiliśmy projekt.

Projekt uwzględniający dochodzenie do prawa wykonywania zawodu prokuratora i sędziego miałby jeszcze bardziej całościowy i systemowy charakter, a wydaje się, że zaplanowane przez nas w projekcie Nowa Adwokatura niektóre elementy, mogą być wykorzystane także w reformie zawodów prokuratora i sędziego.

W związku z tym obecnie prowadzimy prace nad sformułowaniem dodatkowych założeń. Można będzie je traktować jako dopełnienie wcześniejszego projektu. Można także będzie poprzestać na założeniach dotychczasowych, decydując się na nierozszerzanie projektowanych zmian na kolejne zawody, i poprzestanie na regulacji zawodów polegających na świadczeniu usług prawnych i dokonywaniu czynności notarialnych.

W jaki sposób można objąć naszym projektem inne zawody?

Przede wszystkim widzimy możliwość wykorzystania opracowanej przez nas koncepcji Kompetencyjnego Egzaminu Adwokackiego (zob. projekt Nowa Adwokatura) w następujący sposób.

Adwokacki Egzamin Kompetencyjny mógłby być pierwszym szczeblem na drodze do wykonywania zawodu prokuratora (zamiast egzaminu na aplikację). Pozytywna nota z egzaminu pozwalałaby na złożenie wniosku o przyjęcie do pracy w prokuraturze i odbycie odpowiedniej praktyki zawodowej, zakończonych nominacją prokuratorską. Jednocześnie taka osoba miałaby obowiązek odbycia dodatkowych szkoleń z zakresu specyfiki i teorii pracy prokuratory. Oczywiście w okresie zdobywania praktyki zawodowej, kandydat na prokuratora nie mógłby samodzielnie wykonywać czynności prokuratorskich, lecz działałby pod nadzorem prokuratora nominowanego.

Podobnie w przypadku przyszłych sędziów. Adwokacki Egzamin Kompetencyjny mógłby być pierwszym szczeblem na drodze do wykonywania zawodu sędziego (zamiast egzaminu na aplikację). Pozytywna nota z egzaminu pozwalałaby na rozpoczęcie aplikacji sędziowskiej, która kończyłaby się nominacją sędziowską Możliwe jest też inne rozwiązanie nawiązujące do prowadzonych od lat w Polsce dyskusji. Gdyby zdecydować się na model zawodu sędziowskiego jako „ukoronowania praktyki prawniczej” wspomniany egzamin byłby pierwszym szczeblem, drugim określona ilość lat pracy w charakterze adwokata lub prokuratora, a trzecim ocena i nominacja sędziowska (po odbyciu specjalistycznego szkolenia). Możliwe jest także połączenie w projekcie obydwu sposobów dochodzenia do zawodu sędziego.

Warto podkreślić, że w przypadku obydwu założeń, doskonałą rolę mogłoby spełniać nowo powołane Krajowe Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratorów. Byłoby ono odpowiedzialne za zorganizowanie scentralizowanej aplikacji sędziowskiej jak również szkoleń uzupełniających dla kandydatów na prokuratorów. Jednocześnie Krajowe Centrum byłoby odpowiedzialne za przeprowadzanie szkoleń uzupełniających dla osób przechodzących z innych zawódów prawniczych do zawodu sędziego.

Objęcie zawodów prokuratora i sędziego projektowaną reformą ma duże walory.

Ułatwia znakomicie przechodzenie między zawodami, wszyscy bowiem zaczynają od zdania tego samego Adwokackiego Egzaminu Kompetencyjnego. W konsekwencji nawet jeśli np. w przyszłości sędzia zrezygnuje z wykonywania swojego zawodu, to automatycznie (ze względu na zdany wcześniej egzamin kompetencyjny), będzie mógł przejść do zawodu adwokata.

W odniesieniu do sędziów, projekt rozwiązuje konstytucyjny problem orzekania przez asesorów sądowych. Dzięki reformie zlikwidowana zostanie instytucja asesora sądowego. Kandydat na sędziego będzie albo osobą przechodzącą z innego zawodu prawniczego albo osobą, która już po zdaniu egzaminu kompetencyjnego przejdzie kompleksowe szkolenie (także w zakresie np. technik prowadzenia spraw sądowych, zarządzania sprawami itd.). Jednocześnie w ciągu najbliższych 3 lat większość asesorów sądowych uzyska nominację sędziowską, a na to stanowisko nie będą powoływane nowe osoby.

Można także pójść krok dalej i rozważać objęcie wszystkich prawników jednym systemem odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Do dyskusji na te tematy serdecznie Państwa zapraszamy!

Adam Bodnar, Łukasz Bojarski, Filip Wejman